Ząbki wraz z Warszawą i 16 podwarszawskimi gminami stworzyły jeden z największych systemów monitorowania jakości powietrza w Europie. 

W ramach projektu „Wirtualny Warszawski Obszar Funkcjonalny (Virtual WOF)” współfinansowanego ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego województwa mazowieckiego na lata 2014-2020 powstał prawdopodobnie największy w Europie system monitorowania zanieczyszczeń powietrza jest to część projektu Virtual WOF(VWOF) tzw. komponent e-środowisko.

Powietrze i jego zanieczyszczenia nie uznają granic administracyjnych, stworzenie systemu monitorującego stan czystości powietrza w metropolii warszawskiej wymagał współdziałania wielu gmin z kilku powiatów. 

Na terenie Warszawy i 17 podwarszawskich gmin zamontowano 164 czujniki mierzące zanieczyszczenia powietrza. Czujniki mierzą zanieczyszczenie pyłami zawieszonymi PM10, PM2,5, a także frakcję PM1, czyli pyłami, których średnica nie przekracza 1 mikrometra. Oprócz tego wszystkie czujniki mierzą zanieczyszczenie dwutlenkiem azotu, a część urządzeń zlokalizowanych z dala od ulic, dodatkowo ozonem. Na terenie Warszawy (lidera projektu) zostało zamontowanych 108 urządzeń. W 17 podwarszawskich gminach (partnerach projektu) tj. w: Halinowie, Izabelinie, Karczewie, Konstancinie-Jeziornie, Lesznowoli, Milanówku, Nieporęcie, Nowym Dworze Mazowieckim, Otwocku, Piastowie, Radzyminie, Starych Babicach, Sulejówku, Wieliszewie, Wołominie, Ząbkach i Zielonce zostało zamontowanych kolejnych 56 czujników. W Ząbkach zamontowane jest 5 czujników systemu, w tym jeden mierzący stężenie ozonu.

Nowe czujniki zostały zamontowane:

• na budynku Szkoły Podstawowej Nr 6 na ul. Dzikiej 36 – ten mierzy dodatkowo stężenie ozonu,
• na budynku Urzędu Miasta,
• na maszcie syreny alarmowej na ul. Wolności,
• na budynku Stacji Uzdatniania Wody na ul. Hublaczyków 1,
• na budynku przedszkola przy ul. Prusa.

W ramach projektu VWOF dodatkowo powstały na terenie Warszawy dwie nowe kontenerowe stacje pomiarowe zanieczyszczeń powietrza w standardzie krajowego monitoringu powietrza GIOŚ, które stężenia zanieczyszczeń powietrza mierzą metodami referencyjnymi. Dane pomiarowe z 7 dotychczasowy stacji referencyjnych i 2 nowych wybudowanych w ramach projektu VWOF trafiają do systemu informatycznego, do którego trafiają również dane ze wszystkich 164 czujników. Dane ze stacji referencyjnych  są wykorzystywane do okresowej kalibracji sieci czujników

Czujniki dostarczyła wybrana w przetargu firma Airly Public sp. z o.o (siostrzana spółka firmy Airly sp. z o.o. która rozwija komercyjną sieć monitoringu prostymi czujnikami zanieczyszczeń).

Czujnik zamontowane w ramach projektu VWOF są  bardziej  zawansowane - mają wymuszony (wentylatorem) stały przepływ powietrza przez komorę pomiarową, dodatkowo przepływające powietrze jest ogrzewane aby wyeliminować kodensację pary wodnej (kropelki mgły), które laser może błędnie zliczać jako cząstki pyłów. To w przypadku prostych czujników jest przyczyną zawyżania wyniku pomiaru i jest zwykle korygowane programowo na podstawie danych o temperaturze i wilgotności powietrza.

Aktualne dane pomiarowe zanieczyszczeń ze wszystkich stacji referencyjnych oraz 164 nowych czujników można sprawdzić już na warszawskiej platformie IoT(otwiera się w nowej karcie) oraz w aplikacji mobilnej Warszawa 19115.

IoT czyli urządzenia Internetu Rzeczy (ang. Internet of Things) to jeden z wiodących trendów nowoczesnych miast. Umieszczone w przestrzeni miasta czujniki monitorujące parametry środowiska oraz miejskiej infrastruktury wraz z zaawansowanymi systemami informatycznymi stanowią źródło wiarygodnych danych – uzyskiwanych automatycznie w czasie zbliżonym do rzeczywistego.

Niedługo dane z czujników powietrza zostaną udostępnione w ramach tzw. „danych po Warszawsku” czyli projektu udostępniania „otwierania” danych, do wykorzystania w celach analitycznych lub przez twórców różnych aplikacji Otwarte dane Warszawy udostępniane są sukcesywnie na platformie api.um.warszawa.pl(otwiera się w nowej karcie).

Urzędy gmin zaangażowanych w projekt mają również dostęp do panelu systemu, dzięki któremu mogą monitorować sprawność czujników, przeglądać, analizować oraz pobierać dane pomiarowe z całego okresu okresu funkcjonowania systemu. Dane dostarczane przez system ułatwią podejmowanie codziennych wybór przez mieszkańców i usprawnią procesy decyzyjne i planistyczne instytucjom zarówno publicznym, jak i prywatnym. Zaletą rozwiązania jest wysoka aktualność danych oraz ich lokalność/dokładność lokalizacyjna.  

System pomiaru zanieczyszczeń powietrza w tym zakup czujników został dofinansowany w 80% z środków UE.

Czujniki z projektu unijnego uzupełniają funkcjonujące od kilku lat na terenie Ząbek  4 prostsze czujniki firmy Airly sp. z o.o. Jeden z nich zamontowany przez Powiat i 3 przez Towarzystwo Przyjaciół Ząbek. Te czujniki są w następujących lokalizacjach:

• na budynku Szkoły Nr 3 przy ul. Kościelnej 2,
• na budynku Szkoły Nr 1 na ul. Piłsudskiego,
• na budynku Szkoły Nr 5 na ul. Batorego 37,
• Czwarty czujnik, przeniesiony z budynku Urzędu Miasta zostanie wkrótce zamontowany na budynku przy ul. Torfowej 28 i  ponownie uruchomiony. Wskazania z tych czujników można sprawdzić na mapie https://airly.org/map/

Linki do wszystkich dostępnych danych o jakości powietrza w Ząbkach zebraliśmy pod adresem https://www.zabki.pl/powietrze

Do tej zakładki traficie klikając przycisk "czystość powietrza" na stronie głównej miasta.